حسين مير حيدر

120

معارف گياهى ( فارسى )

Erythroxylum coca var bolivianum Burk . است . و ديگرى كوكاى پرو كه به انگليسى Peruvian coca و Truxillo coca گفته مىشود و نام علمى آن E . coca var novogranatensis ( Morris ) Hieron . است . تركيبات شيميايى در برگ كوكا آلكالوئيدهاى متعددى وجود دارد كه عمدهء آنها كوكائين « 1 » است و وقتى برگهاى كوكا جويده شود تا مدت زيادى مىتوان در مقابل خستگى و بىخوابى و گرسنگى مقاومت كرد و نوعى سيرى كاذب ايجاد مىكند . آلكالوئيد كوكائين در طب براى بىهوشى موضعى به كار مىرود . در پوست و دانهء درختچهء كوكا نيز كوكائين يافت مىشود . در تجزيهء برگهاى گياه كه از درختچهء كاشته‌شده در هندوستان به دست آمده مقدار آلكالوئيدهاى آن در حدود 8 / 0 - 4 / 0 درصد بوده كه قسمت عمدهء آنها كوكائين بوده است . به علاوه در برگهاى كوكا در حدود 13 / 0 - 06 / 0 درصد اسانس يافت مىشود [ G . I . M . P ] . در برگهاى درختچهء كوكاى بليوى كه مورد تجزيه قرار گرفته آلكالوئيدهاى كوكائين و كوسكوهيگرين « 2 » ديده شده و در برگهاى كوكاى جاوه مادهء سيناميل كوكائين « 3 » مشخص شده است [ S . G . I . M . P ] . به علاوه در برگ كوكا دو نوع تانن به نامهاى كوكاتانيك اسيد « 4 » ، كلوروژنيك اسيد « 5 » و . . . وجود دارد . خواص - كاربرد كوكائين يك آلكالوئيد تلخ متبلور است به فرمول خام C 17 H 21 NO 4 كه در آب خيلى كم حل مىشود ، ولى در الكل ، اتر ، كلروفورم ، وازلين و اجسام چرب حل مىشود . به همين علت تنطور الكلى برگ كوكا به مقدار 15 - 5 گرم و الكسير آن كه با خيساندن 60 گرم برگ در هزار گرم شراب تهيه مىشود و به مقدار 30 - 15 گرم در

--> ( 1 ) . Cocaine ( 2 ) . Cuscohygrine ( 3 ) . Cynnamyl cocaine ( 4 ) . Cocatannic acid ( 5 ) . Chlorogenic acid